parallax background

Historia sauny

 

Z decydowana większość z nas korzysta z sauny nie zastanawiając się, skąd tak naprawdę się ona wzięła. Otóż historia sauny i jej pochodzenie jest bardziej zawiłe niż moglibyśmy się tego spodziewać. Kultura kąpieli w saunie rozwijała się równolegle w wielu miejscach i nie ma dziś już większego znaczenia, czy Finowie się w saunie początkowo tylko ogrzewali, Rzymianie korzystali z niej bardziej z powodów higienicznych czy relaksacyjno-zdrowotnych, a indiańscy szamani wypędzali z ciała złe duchy czy jednak wiedzieli dobrze, że tym rytuałem podnoszą sprawność i odporność współplemieńców.

Pierwsze sauny

Pierwsze znaleziska archeologiczne mówią o pomieszczeniach z paleniskami w centralnej Azji, datowane są one na VII w. p.n.e Zamieszkujący północ Morza Czarnego lud Scytów budował ówczesne sauny, które pełniły raczej rolę schronienia przed mroźnymi zimami, a palenisko pokryte kamieniami posypywano śniegiem w celu uzyskania pary potęgującej uczucie ciepła. A więc pierwsze ''prototypy saun'' służyły do bardziej do przetrwania, niż do relaksu. Później takie pomieszczenia służyły jako kuchnie, umywalnie, szpitale, a podczas srogich zim były jedynym miejscem do życia. Takie sauny były miejscem gdzie kobiety przychodziły na poród, miały tam też miejsce ważne celebracje i wydarzenia. Tym sposobem sauna stała się świętym miejscem z własnymi tradycjami, wierzono nawet, że sauny są domem dla pozaziemskiego ducha.

 

 
 
 

Sauna w Europie

Samo słowo sauna wywodzi się z języka fińskiego. Ludy zamieszkujące obecnie Finlandię przywędrowały w te regiony z terenów Uralu i przyniosły ze sobą wiedzę na temat ogrzewania pomieszczeń. W Skandynawii powstało tzw. Savu - dymne sauny parowe opalane drewnem. Savu była do późnych lat XIX wieku jedyną znaną sauną, do dziś zachowało się wiele takich obiektów. Sauna pełniła nie tylko rolę ówczesnej centralnego ogrzewania a również pozwalała utrzymać higienę, póki nie odkryto i rozpowszechniono mydła. Podczas kąpieli cieplnej oczyszczano się poprzez pocenie i smaganie brzozowymi gałązkami, a na koniec płukano w rzece lub tarzano w śniegu. Gdy mydło stało się dostępne, użytkownicy sauny przed i po kąpieli cieplnej dokładnie się myli a wiele saun publicznych, zaczęto wyposażać w przylegające pomieszczenia do przebierania, mycia i wypoczywania, takie jak termy rzymskie. Na terenach Grecji, Turcji i Syrii pomieszczenia te miały formę bogato zdobionych komnat, w których wypoczywali najbogatsi mieszkańcy.

 
 

Początki sauny w Polsce

Łaźnie parowe doceniali w średniowiecznej Polsce królowie i książęta, gdzie były one budowane w klasztorach i zamkach. Według starych zapisków nie tylko Bolesław Chrobry i jego drużyna używali kąpieli parowej w bani łaziebnej, ale również Leszek Biały, Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło doceniali tego rodzaju kąpiele, a jego brat Świdrygiełło postarał się nawet o pozwolenie od samego papieża, by móc zażywać kąpieli łaziennej w dni świąteczne. Po dynamicznym rozwoju łaźni parowych który przypada na XIII i XIV wiek, gdy kąpiele parowe w publicznych łaźniach były głównym środkiem higieny, jak i doskonałym środkiem leczniczym, nastąpił ogromny spadek zainteresowania takimi kąpielami. Przyczynił się do tego, nie gustujący w takiej formie wypoczynku Stefan Batory, jak i coraz częstsze ekscesy w postaci pijaństwa oraz igraszek w łaźniach. Wysoka higiena Słowian konkretnie podupadła jednak dopiero w XVII wieku, kiedy to zapożyczone z francuskich dworów zwyczaje stawiały perfumy i pudry ponad siłę wody i higienę. Francuzów możemy więc uznać za największy hamulec historyczny w rozwoju kultury SPA w Polsce i tej części Europy. Wydano wtedy dekret o zakazie kąpieli dzieci do szóstego roku życia w obawie o ich zdrowie. Rozpowszechniono wtedy informacje, że woda jest powodem wielu chorób i to właśnie przez kontakt z wodą wiele noworodków i małych dzieci umiera.

 

 
 
 

Nowoczesne sauny

Kominy zagościły w saunach dopiero po nadejściu rewolucji przemysłowej do północy Europy. Dzięki temu sauny mogły być ogrzewane szybciej i w trybie ciągłym, gdy dodawano do nich drewno. Dlaczego jednak, mimo tego że rozwój sauny we wszystkich północnych krajach przez wiele stuleci odbywał się niemal równolegle, to Finlandia przejęła prowadzenie? Otóż o tym zadecydowały czynniki takie jak niepodległość czy zasoby majątkowe tego kraju. Przykładem jest Estonia, w której również rozwinięta była kultura saunowania, jednak podczas gdy Finowie zmodernizowali sauny i rozpowszechnili je podczas fal migracji na zachód, uwcześni Estończycy i ich ziemia okupowane były przez Związek Radziecki. Pierwsze sauny elektryczne zostały wynalezione w Finlandii, a następnie spopularyzowane w USA w połowie XX wieku. Sprawiło to że sauny stały się bardziej dostępne dla znacznie większej liczby osób, aczkolwiek z niewątpliwie niższą formą ciepła. Oznaczało to również, iż sauny mogły być teraz z łatwością instalowane wewnątrz spa, siłowni i hoteli na całym świecie.

 

 
 
X