parallax background

Ruska bania

 

Co to jest ruska bania

Bania (bajnia) pochodzi od czarnej bani nazywanej często syberyjską lub ruską. Wspominaliśmy już o niej w tym wpisie. W tradycji rosyjskiej było to miejsce cotygodniowych spotkań, które były także sposobem na utrzymanie dobrego stanu zdrowia. Zadaniem seansu w bajni było nie tylko utrzymanie higieny ciała, ale również oczyszczenie duszy. W rytuale bardzo istotne były żywioły ognia, wody oraz powietrza. Bania od wieków towarzyszyła Słowianom, pierwsze wzmianki o niej pochodzą już z X wieku. Było to miejsce uważane za święte, w którym należało okazać szacunek – nie wolno było się kłócić ani przeklinać. Od wizyty w bani rozpoczynano przyjmowanie gości. Odbywały się tam także wieczory panieńskie i kawalerskie, w trakcie których proszono los o wsparcie dla młodych oraz ich przyszłego potomstwa.

Wierzono, że każda bania ma swoją duszę, a najważniejszymi osobistościami byli Bannik oraz jego żona Poderuha. Należało ich za wszelką cenę zadowolić, zostawić dla nich witki i wodę, gdyż uważano, że oni kąpią się jako ostatni. Bannik uznawany był za wrogiego demona, który mógł doprowadzić do utopienia się. W celu udobruchania go składano w ofierze czarnego koguta.

Bania na terenach wschodnich to zwykle dwuizbowy drewniany domek. Jedno pomieszczenie pełni funkcję wypoczywalni, gdzie można odprężyć się po wyparzaniu. Często znajduje się tam stół, na którym są ziołowe napitki oraz przekąska – chleb z cebulą. Warto zaznaczyć, że z alkoholu lepiej zrezygnować, gdyż stanowi on dodatkowe obciążenie dla organizmu. Drugie pomieszczenie to pariłka – parzelnia. Znajduje się tam piec z cegły lub metalowy obłożony kamieniami oraz ławki dla uczestników seansu. W Polsce na terenie Suwalszczyzny spotkać jeszcze można ostatnie czarne banie. Jest to specyficzna forma sauny – piec umieszczony w pomieszczeniu nie ma komina, przez co ściany oraz sufit pomieszczenia są czarne.

 
 

Warunki podczas seansu

Ruską banię charakteryzuje duża wilgotność sięgająca nawet 70%, którą osiąga się wylewając duże ilości wody na rozgrzane kamienie. Jeśli chodzi o temperaturę, to utrzymywana jest ona w granicach 60-120°C. Aby seans był komfortowy przyjmuje się, że suma wilgotności oraz temperatury powinna oscylować w granicach 120-140 (np. 80º + 40% = 120) Podczas seansu, który trwa około dwóch godzin zużywane są spore ilości wody do polewania kamieni. Często wilgotność uzyskuje się także przez gotowanie na piecu wody w kotle lub garze. W pomieszczeniu parzelni zwykle znajduje się wiadro z ciepłą wodą oraz wiadro na witki.

Zasady korzystania z bani

Zasady korzystania z bani są podobne do tych w saunach. Należy zjeść lekkostrawny posiłek około 1,5-2 godzin przed seansem. W trakcie seansu nie należy spożywać dużej ilości płynów. W bani należy oddychać ustami. Warto także zastanowić się nad używaniem wełnianej czapki osłaniającej głowę i uszy, łatwiej w niej znosić wysokie temperatury, chroni także przed nadmiernym wychłodzeniem w czasie chłodzenia. Oczywiście czapka nie jest obligatoryjnym wyposażeniem, najważniejszy podczas seansu jest komfort jego uczestnika. W parzelni nie należy mieć na sobie biżuterii, gdyż nagrzewając się może doprowadzić do poważnych oparzeń. Po wizycie w bani trzeba uzupełnić wypocone sole mineralne, na przykład spożywając warzywa i owoce lub pijąc soki. W trakcie seansu po nagrzaniu schładza się organizm – zazwyczaj w rzece lub jeziorze, nie należy po tym wycierać ciała. Różnice między banią a sauną

Główną różnicą jeśli chodzi o warunki panujące w tych dwóch obiektach są niższa temperatura oraz wyższa wilgotność w bani. Wolniej krąży w niej ciepło (wolniejsza konwekcja powietrza). Inne jest także odczucie ciepła, w bani wydaje się ono bardziej miękkie. W bani są łagodniejsze warunki i ze względu na to łatwiej się w niej oddycha.

 
 
 

 

Seans w ruskiej bani

Seans w ruskiej bani trwa około dwóch godzin. Jest to powtarzany w kilku cyklach proces nagrzewania i chłodzenia ciała. Powinien zaczynać i kończyć się „na zimno” – czyli na początku i na końcu powinno być ochłodzenie w wodzie. Chłodzenie powinno zaczynać się od nóg i przebiegać w kierunku głowy. Nagrzewanie również powinno postępować w takim kierunku. Cykl przebywania w bani to: chłodzenie, następnie nagrzanie ciała, ochłodzenie, odpoczynek w wypoczywalni, ponowne grzanie i chłodzenie. Po chłodzeniu w trakcie seansu nie należy wycierać ciała ręcznikiem, po ostatnim chłodzeniu trzeba wytrzeć ciało.

Witki

W parzelni bajni znajdują się witki. Są to gałązki wraz z liśćmi, które służą do masażu całego ciała. Mogą być to gałązki: brzozowe, dębowe, piołunowe, lipowe, modrzewiowe, eukaliptusowe. Istotne jest, aby były one wilgotne. Używanie witek powoduje lepsze rozgrzanie ciała, rozszerzenie podskórnych naczyń krwionośnych oraz lepsze uwalnianie toksyn z organizmu.

Rózgi zbiera się z młodych drzew w suche dni. Gałązki muszą mieć dostatecznie dużo liści i być cieniutkie. Formułuje się z nich miotełkę o długości około 40-50 cm. Rękojeść związuje się mocnym bawełnianym sznurkiem. Następnie miotełka powinna przez czas jednej doby wisieć na dworze, a następnie w dosychać w suchym i przewiewnym miejscu. Prawidłowo zasuszona witka ma matowe, zielone liście, które zawierają odpowiednią ilość substancji leczniczych.

Korzystając z zasuszonych miotełek, należy pamiętać, żeby moczyć je w zimnej wodzie od 1 do 10 godzin przed pójściem do bani. Witki trzeba także zahartować poprzez kilka cykli kładzenia namoczonych witek na gorących kamieniach i polewaniu ich wodą, a następnie moczenia ich w zimnej wodzie. Dzięki temu procesowi gałązki i listki stają się miękkie i wilgotne oraz uwalniają się z nich olejki eteryczne.

Masowanie witkami powinno rozpoczynać się od stóp i kończyć na barkach, zarówno z przodu jak i z tyłu ciała. Osoba masowana powinna leżeć z rękami ułożonymi wzdłuż ciała. Skórę należy owiewać witkami, głaskać, lekko uderzać. Ruchy te powinny być delikatne i miękkie, a masaż przyjemny. Ważne jest utrzymanie witek cały czas wilgotnych. Jeżeli temperatura pary wynosi ponad 60°C, trzeba zwracać szczególną uwagę na to, żeby nie poparzyć osoby masowanej. Masaż taki ma na celu przyspieszenie obiegu krwi w skórze oraz tkankach głębszych. Olejki eteryczne poprawiają przemianę materii i zapobiegają przedwczesnemu starzeniu się skóry.

Witki brzozowe to jedne z najbardziej popularnych mioteł stosowanych w bani. Są one bogate w garbniki i olejki eteryczne. Mają właściwości antyseptyczne, dzięki czemu wspomagają oczyszczanie i odtruwanie organizmu. Masaż nimi wykonany relaksuje i działa uspakajająco, a oprócz tego pozostawia skórę miękka i gładką. Olejki eteryczne uwalniające się z witek pozytywnie wpływają na wentylację płuc. Bardzo popularne są też witki eukaliptusowe, również bogate w olejki eteryczne. W trakcie kąpieli zalecane są inhalacje nimi – przytrzymywanie blisko twarzy i wdychanie aromatu przez około 3 do 5 minut. Masaż ciała witkami eukaliptusowymi jest szczególnie polecany przy reumatycznych bólach stawów.

 
X